Sommigen bereiken de top ten koste van verwatering. Ze worden neutraler, universeler, gemakkelijker te consumeren. Ze verliezen hun accent, hun scherpe randen, hun herkomst. Ze worden glad genoeg om overal in te passen.
En dan zijn er zeldzame gevallen zoals Bad Bunny.
Vorige week ontving Lissabon iemand die de omgekeerde weg wist te bewandelen: hoe groter hij werd, hoe minder hij van zichzelf afweek. Het is bijzonder onwaarschijnlijk om een artiest heel Puerto Rico naar de grootste podia ter wereld te zien dragen zonder het ooit voor export af te zwakken. Het Spaans blijft intact. De verwijzingen blijven lokaal. Zijn wereld blijft van hem. Geen overdreven vertaling, geen poging tot culturele neutraliteit om zo veel mogelijk mensen te behagen.
In een tijd die geobsedeerd is door voortdurende aanpassing is dat bijna een daad van verzet. En misschien herkennen juist daarom zoveel mensen zich in hem, ook al staan ze ver van de werkelijkheid die hij beschrijft, want echte authenticiteit heeft een zeldzame eigenschap: ze heeft geen overdreven uitleg nodig. Wanneer ze oprecht is, trekt ze door geografieën zonder zichzelf te hoeven misvormen.
Ik heb er de afgelopen week veel over nagedacht. Want, op haar oneindig veel kleinere schaal, is ook Microgreens ontstaan uit een vergelijkbare weigering. De weigering om te groeien ten koste van karakter. De weigering om identiteit om te vormen tot een gepolijst product tot er geen menselijke textuur meer overblijft. De weigering om alleen te doen wat het makkelijkst te verkopen is.
Tegenwoordig wordt veel gesproken over differentiatie, maar bijna altijd als strategie. Er wordt weinig gesproken over de werkelijke prijs van herkenbaar blijven terwijl je groeit. Want groeien brengt vaak een stille druk met zich mee: taal vereenvoudigen, persoonlijkheid afzwakken, overtolligheden schrappen, eigenaardigheden bijschaven. Meer “acceptabel” worden.
Maar alles wat ons werkelijk raakt, ontstaat bijna altijd uit het tegenovergestelde.
Een gedenkwaardig gerecht is zelden het meest consensuele. Een onvergetelijk restaurant is zelden het meest neutrale. Een indrukwekkend mens is zelden degene die het best is aangepast aan de verwachtingen van anderen.
Wat in ons geheugen blijft, is karakter, en karakter brengt risico met zich mee. Het vraagt een identiteit die sterk genoeg is om de voortdurende drang naar goedkeuring te overleven.
Ook wij geloven dat het waardevol is een eigen taal te behouden. Te werken met producten die nog onvolkomenheid, seizoensgebondenheid en persoonlijkheid hebben. Hechte relaties op te bouwen met wie produceert en met wie kookt. Te groeien zonder de sporen van herkomst uit te wissen. Want uiteindelijk is wat het snelst massaal wordt, ook wat het snelst wordt vergeten.
Misschien is dit wel de ware hedendaagse luxe: herkenbaar blijven in een wereld die homogeniteit steeds meer beloont.